ARDENNENOFFENSIEF : laatste groot Duitse offensief in het Westen onder de codenaam Wacht am Rhein (later omgedoopt tot operatie Herbstnebel) .

 

ALGEMEEN : het was de bedoeling van Hitler om langs de zwak verdedigde zone van de Ardennen , met een geconcentreerde aanval de geallieerde legers in twee te splitsen en de haven van Antwerpen te heroveren . Met de isolatie van de Britse troepen in Nederland beoogde Hitler ook een politiek effect . Een dergelijke geallieerde ramp zou volgens de Führer , de politieke val betekenen van W.Churchill in Groot-Brittannië , hetgeen de weg zou vrijmaken tot vredesonderhandelingen met Engeland . Vaak leest men over het “Von Rundstedt offensief “ als men het heeft over de slag , niets is echter minder waar! . Veldmaarschalk Von Rundstedt was in december 1944 wel opperbevelhebber van de Duitse troepen aan het Westelijk front , maar was een felle tegenstander van het offensieve plan in de Ardennen , dat helemaal uit het brein van Hitler ontsproot . Von Rundstedt vond de aanval te hoog gegrepen en kantte zich dan ook tegen de uitvoering ervan . De eigenlijke leiding van het offensief was in handen van veldmaarschalk Model (leider van de Duitse Legergroep B).
De Ardennen zijn een bebost en dunbevolkt gebied bestaande uit hoge plateaus en doorsneden door diepe dalen . Ook kenmerkend was het klein aantal bruikbare wegen in de regio en de eenheden die deze wegen konden controleren en verdedigen , waren absoluut in het voordeel.
De aanval werd ingezet tijdens de vroege ochtend van 16 december 1944 , de Duitsers kenden aanvankelijk relatief succes , eenheden slaagden er uiteindelijk in tot op 6km van de Maas door te stoten . Maar door gebrek aan brandstof , het geallieerde luchtoverwicht , de gevatte respons van de geallieerden en de taaie weerstand van de Amerikaanse soldaat , werd de aanval gestopt en na een geallieerd tegenoffensief , ging het herwonnen terrein voor de Duitsers verloren . Hitler had duidelijk de strijdlust , de moed , de opofferingsgezindheid en de mobiliteit (met de snelle aanvoer van versterkingen) van de Amerikaanse GI’s onderschat . Hij verspeelde tevens zijn laatste reserves en was in het Westen , na het einde van het Ardennenoffensief , volledig afgestemd op het verdedigen van het Duitse grondgebied . Door de  geografische “instulping” , die de Duitsers tijdens hun offensief in het westen maakten , wordt de slag van de Ardennen in de Angelsaksische literatuur dikwijls : “The Battle of the Bulge” genoemd.

 

WAT VOORAFGING : nadat de geallieerden op 6 juni 1944 geland waren op de stranden van Normandië , werden de Duitsers teruggeslagen tot aan de Duitse grens . De opmars van de Amerikaanse en Engelse troepen verliep vanaf eind augustus 1944 zo vlot dat ze dachten dat het Duitse leger de instorting nabij was . Een euforisch optimisme maakte zich van de geallieerden meester : het einde van de oorlog zou tegen het einde van het jaar een feit zijn ! . Maar hun snelle vooruitgang had ook nadelen , logistieke aanvoer geschiedde nog steeds vanuit de invasiestranden en de afstand van de Normandische kust tot de Duitse grens was lang . De zo begeerde haven van Antwerpen was niet functioneel zolang de Duitsers de Scheldemonding bezetten . Later werd dit feit door historici aanzien als een strategische blunder van de Britse veldmaarschalk Montgomery , die zich in deze periode toelegde op het zo vlug mogelijk aanvallen van de Duitsers op hun eigen grondgebied en het naliet de Scheldemonding te beveiligen . Door de hardnekkige Duitse weerstand zou het nog tot eind november 1944 duren eer de Antwerpse haven operationeel werd , en de aanvoer van munitie , brandstof, manschappen enz. vlotter verliep . Intussen rezen binnen het geallieerd opperbevel meningsverschillen over de manier waarop men Duitsland de genadeslag zou toebrengen . De Britten (met Montgomery voorop) wilden een geconcentreerde aanval via het Roergebied (het industriële hart van Duitsland) om daarna verder door te stoten naar Berlijn . De Amerikanen (en de Amerikaanse geallieerde opperbevelhebber generaal D.Eisenhower) opteerden eerder voor een aanval over de ganse breedte van het front . De door veldmaarschalk Montgomery opgezette operatie Market Garden* ging van start op 17 september 1944 , maar werd door de Duitsers rond het Nederlandse Arnhem categoriek in de kiem gesmoord . De doorstoot naar de Duitse laagvlakte moest worden afgebroken en het zag er naar uit dat de Duitsers hun Heimat niet zomaar zouden prijsgeven . De Siegfriedlinie (de verdedigingslinie van de Duitsers aan hun grens ) zou de Duitse soldaat kost wat kost verdedigen . Het elan van de geallieerden was duidelijk gebroken en tijdens de herfst van 1944 leek het meer een “positie-oorlog” te worden . De Amerikanen veroverden op 21 oktober 1944 Aken , de eerste grote Duitse stad die in geallieerde handen viel , maar hun aanval door het Hürtgenwoud werd een compleet fiasco met een hecatombe als gevolg . Het 1^e US Leger liep zich dood op de Duitse stellingen in het woud dat de Amerikanen scheidde van de Rijn . Het in het gebruik nemen (ondanks de Duitse V1 en V2 inslagen) van de haven van Antwerpen gaf de geallieerden nieuwe moed , en er werden plannen besproken om Duitsland via het Noorden (de Roer) of via het zuiden (richting Saargebied) aan te vallen . In het noorden bevond zich de 21^e Legergroep olv. Montgomery en in het zuiden de 12^e Legergroep olv. de Amerikaanse generaal Bradley . Deze laatste Legergroep zou een cruciale rol spelen tijdens de slag der Ardennen en bestond uit : het 9^e US Leger olv.generaal Simpson , het 1^e US Leger olv. generaal Hodges (beiden waren voorzien voor de aanval op het Roergebied) en het 3^e US Leger olv. generaal Patton (met de bedoeling de Saar aan te vallen) .  Om de ganse frontlinie te verdedigen , met duidelijk prioriteiten voor de noordelijke en de zuidelijke sector , werden in het midden (de sector van de Ardennen) minder manschappen weerhouden  .Na de oorlog werd deze opstelling door het Amerikaanse opperbevel verantwoord als een “berekend risico”. De Ardennen golden voor de Amerikanen als een rustige regio , en wie zou het nu in zijn hoofd halen om in dit onherbergzaam terrein aan te vallen? . Een gebied met beperkte , smalle en kronkelende wegen , dwars door bossen en wouden , langs ravijnen en rivieren en dan nog in de winter , met lange en koude nachten . Half december 1944 werd deze regio tussen Monschau en Echternach (135km. lang) , bewaakt door slechts één Legerkorps , het 8^e Legerkorps (olv.generaal Middleton) . Het bestond uit troepen (de 4^e US Infanterie Divisie en de 28^e US Infanterie Divisie) , die konden recupereren en zich reorganiseren na het mislukte Amerikaanse “Hürtgen-avontuur” en uit kersverse soldaten zonder enige gevechtservaring (de 99^e US Infanterie Divisie en de 106^e US Infanterie Divisie) , die in deze kalme sector vertrouwd werden gemaakt met het frontleven.
Met het “berekend risico” , zoals vooral generaal Bradley het na de oorlog vooropstelde , hebben verschillende historici hun bedenkingen . De grootte en de kracht van de Duitse aanval , met de daarmee gepaard gaande Amerikaanse verwarring en opschudding , laten aan deze theorie sterk twijfelen . Mocht het hier zoals gesteld , gegaan hebben om een gecalculeerd risico , waarom liet Bradley op 16 december 1944 dan 4 US Tankdivisies ten noorden van het strijdtoneel , thv. het Roerfront en boven Aken , zomaar gegroepeerd staan?. Na de oorlog nam Eisenhower in 1945 , alle verantwoordelijkheid voor het te dun bezette Ardennenfront (slechts 6 Amerikaanse divisies over een afstand van 135km) voor zijn rekening.
Langs Duitse kant was de visie omtrent de Ardennen helemaal anders , op 16 september 1944 reeds beval Hitler aan het OKW (het Duitse opperbevel olv. Keitel en Jodl) plannen uit te werken voor een aanval in de Ardennen, het gebied waar hij in mei 1940 zijn succesrijke verovering van West-Europa begonnen was . Volgens de Führer was de geallieerde opmars zijn vaart kwijt , de Duitse soldaat zat goed verschanst aan de Westwall (Siegfriedlinie) , in het oosten waren de Russische aanvoerlijnen , zolang geworden dat een aanval van die kant in de eerste maanden uitgesloten was en het Italiaanse front (olv. maarschalk Kesselring) in het Zuiden was stabiel . Hitler ging uit van de veronderstelling dat door de “onenigheid” in het geallieerde kamp tussen Britten en Amerikanen ,een directe reactie op zijn verrassingsaanval zeer onwaarschijnlijk was . Hij rekende er zelfs op dat de geallieerde coalitie door zijn sterke doorbraak zou uiteenvallen . Ondertussen kon hij zoveel mogelijk vijandige divisies uitschakelen (de GI was in zijn ogen een ongedisciplineerde en zwakke soldaat). Een overwinning in het Westen zou hem tevens de tijd geven zijn “mirakelwapens” (jet vliegtuigen , V3 raketten , snorkel U-Boots enz.) te produceren . Hij speelde eveneens met de gedachte , door met een afzonderlijke vrede met het kapitalistische Westen , om daarna samen met hen de communisten in het Oosten aan te pakken . Intussen werd het aanvalsplan van de operatie Wacht am Rhein , in het grootste geheim voorbereid . Het verrassingseffect moest compleet zijn , er moest brutaal en meedogenloos worden opgetreden (zoals aan het Oostfront , om de verdedigers angst in te boezemen) tegen al wie weerstand bood en de snelheid waarmee de aanval zou uitgevoerd worden was van primordiaal belang . Belangrijk waren ook de weersomstandigheden , liefst zo slecht mogelijk om de geallieerde luchtmacht niet de kans te geven in te grijpen . Het doel van de operatie was eerst de Maas te bereiken en daarna door te stoten naar de haven van Antwerpen om er de geallieerde toevoer lam te leggen . De geallieerde legers in het Noorden (Britten en Canadezen) zouden van de rest worden afgesneden . Hitler , die sinds de mislukte aanslag op zijn leven (20 juli 1944) nog wantrouwiger stond tegenover zijn Wehrmacht-generaals , telde op de Waffen-SS om de hoofdaanval te realiseren . Het 6^eSS Panzer Leger (olv. generaal Dietrich) kreeg alzo de taak Antwerpen te veroveren , het 5^ePanzer Leger (olv. generaal Von Manteuffel) diende via Brussel steun te verlenen aan het 6^eSS Panzer Leger en het 7^e Leger (olv. generaal Brandenberger) had een louter defensieve functie , om een mogelijke Amerikaanse tegenaanval uit het Zuiden af te slaan . De Waffen-SS diende met niets ontziende brutaliteit aan te vallen en terreur te gebruiken om de Amerikaanse GI de moed te ontnemen om weerstand te bieden . Een groot probleem voor het welslagen van de hele operatie was het gebrek aan benzine : Hitler richtte zich voor de uitvoering van zijn plan tot de staf van de Waffen-SS , waarbij de SS-technici berekenden , zuiver op theoretische basis , hoeveel brandstof er voor de tanks nodig was om de Maas te bereiken . Maar zelfs deze berekening was weinig rooskleurig en men zou een beroep moeten doen op de aanvoer uit de Duitse brandstofdepots , die zich in de Heimat achter de Rijn bevonden (terwijl de geallieerde luchtmacht de Rijnbruggen als doelwit uitkozen om de logistiek van het Duitse leger te verlammen) . Bovendien zou het berekende brandstofverbruik onvoldoende blijken wegens de slechte staat van de ondergrond van wegennet in de Ardennen , waarbij veel meer brandstof verbruikt zou worden om de hellingen en valleien te doorkruisen . Daarbij kwamen nog onvoorziene hindernissen , zoals zou blijke in het geval van de KG Peiper , die verschillende omwegen moest afleggen alvorens zijn doel te bereiken omdat bruggen over de Ardense rivieren , voor zijn neus door Amerikaanse genisten werden opgeblazen . Alhoewel het niet expliciet vermeld stond in het aanvalsorder zouden de Duitsers , indien de opportuniteit zich voordeed , moeten gebruik maken van op de Amerikanen veroverde brandstofdepots.
Naast de de inzet van “conventionele” troepen , werden gedurende de aanval twee “speciale operaties” voorzien : operatie “Stösser” olv. kolonel von der Heydte , bestond uit paracommando’s die achter de vijandelijke linies zouden gedropt worden in de Hoge Venen met als taak , te beletten dat Amerikaanse versterkingen zouden aangevoerd worden naar het slagveld . Daarnaast was er operatie “Greif” olv. lt.kolonel Skorzeny (de 150^e Panzer Brigade) die bestond uit Engels sprekende soldaten in Amerikaans uniform , met als opdracht de de US linies te infiltreren , sabotages te verrichten , onder de Amerikanen zoveel mogelijk verwarring te stichten , zich naar de Maasbruggen te begeven om deze van destructie te vrijwaren en brandstofdepots te veroveren en te beveiligen.
Op 11 december 1944 vestigde Hitler zich in hetzelfde hoofdkwartier van waaruit hij in mei 1940 de aanval op het westen leidde : het Adelaarsnest (nabij Ziegenberg) in het Taunusgebergte . Na verschillende keren te zijn uitgesteld (op 25 november , 7 en 12 december 1944) werd de aanvalsdatum definitief vastgelegd op zaterdag 16 december 1944 . Om 05u30 zouden 250.000 Duitse soldaten met 1.900 kanonnen en 970 tanks , over een front van 130km ten strijde trekken , in wat later een wanhoopspoging bleek om het oorlogstij in het westen te keren . Tegenover hen bevonden zich op dat moment in de Ardennen 80.000 niets vermoedende GI’s.
De Duitse generaal Model en de opperbevelhebber in het Westen , veldmaarschalk von Rundstedt , hadden geen goed woord over het wanhoopsoffensief van de Führer richting Antwerpen . Zij vonden het een te ambitieus plan en achtten hun troepen niet in staat 200km in een mum van tijd te doen oprukken . Daarvoor hadden volgens hen de Duitse legers de kracht noch de brandstof , bovendien waren de meeste Duitse divisies die aan de aanval deelnamen niet op volledige getalsterkte . Beiden stelden daarom een zogenaamde “kleine oplossing” voor , waarbij na de frontdoorbraak hun troepen niet zouden doorstoten naar Antwerpen , maar zouden roteren  naar het Noord-Oosten , om de Amerikaanse troepen heen , met het doel ze te omsingelen . Dit kon de Amerikanen anderhalf leger kosten en gezien de geallieerden op dat moment een troepentekort hadden , zou men de Amerikanen tot overgave kunnen dwingen of in ieder geval de geplande geallieerde aanval op het Derde Rijk aanzienlijk vertragen . Hitler wou van hun voorstel niets weten en gaf het bevel tot de “grote oplossing” met de verovering van Antwerpen.

NB : bij een bijeenkomst met zijn hoogste officieren te Bad Nauheim op 12 december 1944 , gaf Hitler expliciet het bevel de strijd in de Ardennen te voeren zoals aan het Oostfront , op een brutale niets ontziende manier en zonder enige vorm van humanitair sentiment . De weerstand diende gebroken te worden met een golf van terreur , die voornamelijk zou uitgevoerd worden door de SS-troepen . Krijgsgevangenen , dienden niet afgevoerd te worden (omdat dit teveel tijd zou in beslag nemen) , maar zoveel mogelijk ter plaatse geëxecuteerd te worden . Ook tegen de burgerbevolking werd aangeraden brutaliteit en schrik te hanteren en ze indien nodig standrechtelijk terecht te stellen . Naast de SS , werden hiervoor speciale eenheden aangewend van de SD , die de reguliere troepen zouden volgen en die voornamelijk bestonden uit Belgische , Franse en Zwitserse collaborateurs , die allen vloeiend Frans spraken . Als verantwoording en rechtvaardiging voor hun optreden zouden de misdadigers (zoals in 1914 bij WO I) de drogreden gebruiken dat ze aangevallen waren door zogenaamde vrijschutters.

 

                                 

            

 

             

 

                       
Het Duitse aanvalsplan en evolutie van de slag . Bemerk dat zowel in mei 1940 als december 1944 , de Duitsers de Ardennen kozen als vertrekpunt van hun aanvalslocatie . Duitse troepen onderweg naar hun aanvalsposities en Duitse voertuigen en Panzer-kolossen op de smalle Ardense wegen.

                                         

De geallieerde inlichtingendiensten hadden de Duitse aanval van 16 december 1944 niet zien aankomen en werden inderdaad compleet verrast . De Duitsers hadden immers het vermogen van hun zendapparatuur , voor de aanval , sterk verlaagd zodat de signalen onmogelijk het detectiecentrum van Bletchley Park konden bereiken . Bovendien hadden de geallieerde informanten de productiecapaciteit van de Duitsers fel onderschat en bezaten ze veel meer Panzers dan de geallieerden vermoeden.

Hier willen we de aandacht vestigen op het feit dat in de oorlogsliteratuur , vooral aandacht wordt besteed aan de inzet van de Amerikaanse troepen in de slag der Ardennen . Zij waren inderdaad het meest vertegenwoordigd en leden onder de geallieerden de grootste verliezen . Maar de rol van de Britse manschappen mag tijdens het Ardennenoffensief niet onderschat worden . Maarschalk Montgomery zag immers in dat de bruggen over de Maas tijdens de veldtocht van cruciaal belang waren en daarom stuurde hij vanaf 19-20 december 1944 zijn troepen ,ter verdediging naar de door de GI’s onderbemande bruggen . Dit belangrijk feit speelde eveneens een belangrijke rol in de afloop van de Battle of the Bulge.

.

SUMMIER OVERZICHT VAN DE BELANGRIJKSTE GEBEURTENISSEN OP HET STRIJDTONEEL : 

. in de nachten voor 16 december 1944 , was het de Amerikaanse grensposten opgevallen dat Duitse vliegtuigen aan de grens , zonder reden het luchtruim doorkruisten . Later verstond men dat dit was om het geluid te
maskeren en te dempen van de Duitse troepen , die zich massaal naar hun aanvalsposities aan de grens begaven.

.16 december 1944 : compleet verrast brak om 05u30 de hel los voor de Amerikaanse eenheden van het 5^e en 8^e korps . In eerste instantie werden ze bestookt door vijandelijke artillerie en nadien werden ze tijdens de vroege morgen volledig overrompeld door de Duitse aanval . Door de mist en een laag wolkendek bleef de geallieerde luchtmacht machteloos aan de grond en bleven de Duitse troepenbewegingen verborgen voor waarneming vanuit de lucht . Door sterke Flak-zoeklichten tegen de lage wolken te schijnen creëerden de Duitsers een artificieel licht om de vooruitgang van hun infanteristen te vergemakkelijken . Tegenstrijdige en paniekerige berichten vanaf de frontlijn en slechte communicatie (Skorzeny’s manschappen hadden vele verbindingen onklaar gemaakt) , zorgden voor een onoverzichtelijke en chaotische beeldvorming bij de US hoofdkwartieren . De verwarring achter het front was compleet en men zag de ernst van de situatie niet direct in . Desalniettemin boden de GI’s in de meest noordelijke (van het 5^e US Korps van generaal Gerow , met de 2^e US Infanterie Divisie) en de zuidelijke sector (4^eUS Infanterie Divisie) flink weerstand . Maar in het centrum (de 106^eUS Infanterie Divisie en 28^eUS Infanterie Divisie) was de toestand desastreus en de Duitsers slaagden erin de defensie te doorbreken en verder op te rukken . In de late namiddag stuurde opperbelhebber D.Eisenhower de 7^e US Armored Division naar het Noorden (richting St.Vith) en de 10^e US Armored Division naar Zet zuiden (richting Bastogne) om het 8^e Legerkorps van generaal Middleton bij te staan . Bovendien werd het 18^e US Airborne Korps (de 82^een 101^e AB divisies) te Mourmelon (Reims) in staat van alarm gebracht om kortelings naar de Ardennen op te rukken.Voor de Duitse aanvallers verliep deze eerste dag van het offensief niet naar wens . Door grote opstoppingen op de beboste , smalle en kronkelige wegen , die er bovendien in slechte en modderige staat bijlagen , liep de opmars vertraging op tov. het vooropgestelde tijdschema.

 

            
Initiële Duitse beschietingen en paniek bij wegvluchtende GI’s (zelfs in een brandende jeep) . En Duitse opstoppingen op de smalle Ardense wegen (uiterst rechts op de laatste foto : generaal Mohnke).

                                                         

Op deze eerste dag van het offensief viel (zoals onterecht beweerd werd) de Amerikaanse frontlinie , niet als een kaartenhuisje in elkaar . De moed en standvastigheid van de Amerikaanse GI zorgde ervoor dat ondanks het grote verschil in de machtsverhoudingen met de Duitse pletwals , de Amerikaanse linies het doorgaans langer dan 24u volhielden . Hierdoor kregen de tweede echelons van de US verdediging de tijd om reservetroepen aan te voeren en hun posities beter te verdedigen en te organiseren . Door zolang stand te houden , ontnamen de Amerikaanse soldaten uit de eerste linie , het verrassingseffect aan de aanvallers en liepen de Duitsers hopeloos achter op hun vooropgesteld tijdschema van de aanval.

 

. 17 december 1944 : dat de Amerikanen de ernst van de aanval onderschatten bewees het hoofditem op de militaire radiozenders , namelijk : het enkele dagen voordien (15 december 1944) spoorloos verdwenen vliegtuig van bandleider Glenn Miller , dat op weg was van Engeland naar Parijs . In de nacht van 16-17 december 1944 landden een 1.000 tal parachutisten olv. kolonel von der Heydte achter het front . De bedoeling was dat ze het kruispunt in Mont Rigi (Belle Croix, tussen Eupen en Verviers ) zouden bezetten om de aanvoer van Amerikaanse versterkingen te beletten . Deze operatie werd een compleet fiasco , door de onervarenheid van de piloten en door zwaar afweergeschut werden de formaties nog vóór ze landden uiteen geslagen en slechts 30% van de manschappen bereikten de droppingzone . De rest werd zo verspreid (sommige landden zelfs op Duits grongebied) , dat ze zich niet konden hergroeperen . Met zijn te kleine eenheid stond von der Heydte voor een onmogelijke taak en beval zijn para’s in kleine groepjes terug richting Duitsland te vluchten . Hijzelf werd op 22 december 1944 in de omgeving van Monschau door de Amerikanen gevangen genomen . De berichten van Duitse parachutisten en als Amerikaans geklede saboteurs achter de frontlijn , brachten wel een paniekerige en overdreven reactie bij de Amerikanen teweeg . Iedereen , van GI tot generaal , werd binnen het US leger aanzien als een potentiële spion . Zo ging ook het gerucht dat een Duits commando de opdracht had gekregen om generaal Eisenhower te vermoorden in zijn hoofdkwartier te Versailles . De strenge veiligheidsmaatregelen en controles die voor dit alles werden genomen , deden de chaos tijdens de eerste dagen van de slag bij de geallieerden alleen maar toenemen .

 

                                            
Amerikaans check-point om  spionnen op te sporen . En kolonel von der Heydte als krijgsgevangene van de 2^e US Inf.Div. in Monschau.    

              

Aan het front hielden de 17^e december 1944 de Amerikanen zeer goed stand tegen het 6^eSS Panzer Leger in de noordelijke sector (Elsenborn) , maar in het centrum werden twee regimenten van de 106^e US Infanterie Divisie door de Duitse 18^e VGD (Volksgrenadierdivisie) volledig omsingeld in de Schnee Eifel (twee dagen later zouden zich overgeven , met ca. 7.000 man , de grootste overgave in de US militaire geschiedenis van WO II ) .

 

          
 Foto van 17 december 1944 : tussen Lanzerath en Merlscheid passeert een Duitse Tiger II tank (Koningstiger) van de Schwere SS Panzer Abteilung 501 van de Kampgroep Peiper een kolonne gevangen genomen GI’s (uit Honsfeld) van de 99^eUS Infanteriedivisie.

 

De SS elite Kampgroep olv. J.Peiper* (KG Peiper) maakte zijn beruchte naam tijdens de begindagen van het offensief waar . Na in Büllingen een Amerikaans benzinedepot te hebben veroverd , stormde de KG door richting Stavelot . Onderweg vermoordden de SS-ers verschillende Amerikaanse krijgsgevangen (te Honsfeld* en Ligneuville*) en met de massale slachtpartij in Baugnez* (het zogenaamde “Malmedy Massacre”) als luguber hoogtepunt . Deze misdaad bereikte als een lopend vuurtje de Amerikaanse soldaten , die zich hierdoor nog vechtlustiger opstelden om hun vermoorde strijdmakkers te wreken.De 7^e US Armored Division olv. generaal Hasbrouck bereikte in de loop van de namiddag St.Vith en maakte van het stadje een Amerikaanse vesting . In de avond kregen de 82^e US AB Divisie en de 101^e US AB Divisie het bevel zich naar het slagveld te begeven , uiteindelijk zou de 82^e AB de verdediging aan de Salm op zich nemen en de 101^e AB zou de legendarische verdediger van Bastogne worden.

 

. 18 december 1944 : na twee dagen werd het duidelijk dat Hitlers speerpunt , het 6^e SS Panzerleger , door de taaie weerstand van de Amerikanen in de noordelijke sector was vastgelopen . Het 5^ePanzerleger olv. generaal von Manteuffel kende meer succes , ten zuiden van St.Vith had hij een 24km brede bres in de Amerikaanse verdediging geslagen en rukte verder op naar de Maas . KG Peiper veroverde Stavelot , maar was niet op de hoogte van een groot US benzinedepot (op de weg naar Francorchamps) , dat hij ongemoeid liet . Voor alle zekerheid werd het depot bij het naderen van enkele verdwaalde Duitse tanks net voor hun aankomst in brand gestoken (door Belgische fuseliers van het 5^eBataljon olv.majoor Solis) .Tevens kreeg Peiper af te rekenen met wat hijzelf noemde de “verdomde genie” van het US leger , voor zijn neus slaagden de Amerikaanse genisten erin de brug in Trois- Ponts (over de Amblève) en in Neufmoulin (over de Lienne) in de lucht te doen vliegen . Hij werd verplicht een omweg te maken via La Gleize om daarna naar Stoumont te trekken . Tijdens de avond arriveerden de eerste elementen van de 101^e AB Divisie in Bastogne . De 7^e US Armoured Division, in St.Vith bouwde rond de stad een stevige verdedigingsgordel in de vorm van een hoefijzer en verplichtte het Duitse 5^e Leger zijn aanvalsplannen te wijzigen en om de stad heen te trekken (wat uit Duits standpunt een groot tijdsverlies met zich meebracht) . Een gevechtsgroep (CCB olv. kolonel Roberts) van de 10^e US Armored Division bereikte Bastogne en nam onmiddellijk verdedigende posities in rond de stad . Rond 22u30 kregen ze versterking van de net toegekomen eerste eenheden van de 101^e US AB Divisie . Vanaf de volgende morgen kregen de verdedigers af te rekenen met de eerste serieuze Duitse aanvallen.

 

               
Duitse infanterie in de Ardense bossen.  

         
Stills van de speelfilm “Patton”(uit 1970).

            
Gevangen genomen Amerikaanse GI’s (van de 106^e US infanteriedivisie) en ontspannen Duitse tankisten met een poppetje op de loop van hun voertuig.

 

. 19 december 1944 : generaal Eisenhower hield een vergadering met zijn legerbevelhebbers om de precaire situatie in de Ardennen te bespreken en maatregelen te treffen tegen het Duits offensief . Generaal Patton kreeg het bevel met zijn 3^e US Leger op te rukken naar het noorden om hulp te bieden in de sector van Bastogne . Hiervoor diende hij zijn leger (oorspronkelijk voorzien voor een aanval naar het Oosten , richting Saargebied) een kwartslag te draaien . Een hele opgave om een gans leger op korte tijd in positie te brengen , normaal zou deze operatie zes dagen in beslag nemen , maar een voorzienige Patton had hiervoor reeds bevelen aan zijn ondergeschikten doorgespeeld en beloofde op 22 december klaar te staan om het tegenoffensief te beginnen.

Aan het front werden vanaf 07u in Stoumont zeer harde gevechten geleverd tussen de KG Peiper en eenheden van de 30^e US Infanterie Divisie (olv. generaal Hobbs) . Deze divisie werd door de Duitsers niet voor niets de “ SS van Roosevelt “ genoemd . In de late namiddag werd Peiper met zijn Kampgroep definitief gestopt door het 740^e US Tankbataljon olv.kolonel  Rubel , net voorbij het dorp thv. het station van Stoumont-Targnon . Peiper werd hier definitief gestopt en trok zich terug in het centrum van Stoumont . Hij hoopte op bevoorrading vanuit de lucht door de Luftwaffe en op de komst van versterkingen onder de vorm van KG Hanssen van de 1^e SS Panzerdivision , maar deze laatste zat geblokkeerd aan het brugje van Petit-Spai.

 

      
Hier werd de doorbraak van de KG Peiper gestopt.

 

Ondertussen woedde de strijd volop rond de brug over de Amblève in Stavelot . Om deze brug veilig te stellen en vooral om versterkingen aan te voeren stuurde Peiper de KG Knittel terug naar Stavelot . Tijdens deze tocht zou de KG Knittel in Trois-Ponts , Ster , Renardmont , Parfondruy en aan de ingang van Stavelot overgaan tot het plegen van oorlogsmisdaden met meer dan 100 dodelijke burgerslachtoffers als gevolg . De Amerikanen heroverden de brug over de Amblève in Stavelot om 19u15 , lieten één van de pijlers springen en sneden alzo KG Peiper af van zijn bevoorrading.

In de streek van Dom Bütgenbach gaf de 1^e US Infanterie Divisie geen duimbreed toe aan de herhaalde en sterke aanvallen van de 12^e SS Panzer Divisie “Hitlerjugend”. Het 5^e Duitse Panzerleger zette onverminderd zijn doorbraak naar de Maas verder , terwijl de Panzer-Lehr Division van generaal Bayerlein in de streek van Mageret en Neffe , Bastogne naderde . Om onopgehelderde reden twijfelde hij om ’s nachts door te stoten , hetgeen later een fatale Duitse misrekening zou blijken en de kans gaf aan de Amerikanen om hun verdediging van Bastogne te consolideren.

Veldmaarschalk Montgomery van zijn kant , zag het gevaar van het vacuüm tussen de Maas en Brussel in , en begon op eigen initiatief zijn XXXe Korps naar dit gebied over te brengen en met zijn tankeenheden post te vatten aan de Maas.

 

 
Artikel uit de krant Vooruit van 19 december 1944.

 

. 20 december 1944 : door de grote Duitse penetratie in de frontlijn achtte Eisenhower het wenselijk om , gezien de te grote afstand tussen generaal Bradley en zijn troepen in het noorden , de bevelvoering over de noordelijke sector van het 1^e US Leger en het 9^e US Leger (minus het 8^e Legerkorps van Middleton) in handen te geven van veldmaarschalk Montgomery . Dit was zeer tegen de zin van de Amerikaanse generaals , die niet hoog opliepen met de in hun ogen arrogante Montgomery . Het grensgebied tussen het noordelijke en het zuidelijke deel van de bevelvoering werd vastgelegd op de as Givet-Prüm . De Belgische SAS-manschappen stonden onder het bevel van de Britten en zouden deel uitmaken van de 29^e Britse Armored Brigade . De Belgen voerden verkenningsopdrachten uit aan de Maas en in de regio van Bure*.

 

. 21 december 1944 : na een heroïsche verdediging , moest het 7^e US Armored Division olv. generaal Hasbrouck zich rond middernacht terugtrekken uit St.Vith . Door zijn taaie en koppige weerstand verloren de Duitsers kostbare tijd in hun opmars , wat de Amerikanen ten goede kwam om versterkingen aan te voeren en defensieve posities in te nemen . In Stoumont woedde ondertussen een hevige strijd tussen KG Peiper en eenheden van de 82^e US AB Divisie . In de nacht van 21-22 december 1944 werd Bastogne door de Duitsers volledig omsingeld , de verdedigende 101^e US AB Divisie was nu helemaal op haar eigen aangewezen en er dreigde stilaan een tekort aan munitie , medicijnen en voedsel.

In Malmédy probeerde SS-Obersturmbannführer Otto Skorzeny tevergeefs , met zijn 150^e Panzer Brigade ,de stad te veroveren.

 

. 22 december 1944 : de Ardennen ontwaakten onder een 10cm dik sneeuwlaagje , de Amerikanen heroverden definitief Stoumont en KG Peiper (afgesneden van elke bevoorrading) was genoodzaakt zich terug te trekken in La Gleize . De rol van KG Peiper was uitgespeeld . Op de middag stuurden de Duitsers (op vraag van generaal von Lüttwitz) onderhandelaars naar het omsingelde Bastogne , met het verzoek zich over te geven , zo niet zou de stad door de Duitsers plat gebombardeerd worden . Het historische en korte antwoord van de Amerikaanse bevelvoerder McAuliffe : “NUTS” , werd in de geschiedenis even beroemd als het vastberaden “merde” van Cambronne tijdens de slag van Waterloo (18 juni 1815) . De 18.000 omsingelde Amerikaanse para’s en 3.000 burgers uit Bastogne begonnen aan een belegering door 45.000 Duitse soldaten.

 

 
Tekening van het hoofdkwartier van gen.McAuliffe waar het beroemde “Nuts” werd uitgesproken.

 

De Duitse 116^e en 2^e Panzerdivisie van het 5^e Panzerleger van von Manteuffel slaagden erin Hotton en Marche te bereiken , maar kwamen er in contact met de 84^e US Infanterie Divisie. De Panzer Lehr Divisie (olv. generaal Bayerlein) van zijn kant , omzeilde Bastogne en nam St.Hubert in . Het grote lichtpunt en de hoop voor de Amerikanen kwam uit het zuiden , daar begon generaal Pattons 3^e Leger (met zijn beroemde 4^e US Armored Division) vanuit de streek van Aarlen zijn tegenoffensief teneinde het belegerde Bastogne te ontzetten en de Duitsers uit de Ardennen te verjagen.

 

. 23 december 1944 : voor de eerste dag sinds het begin van het Duitse offensief , was de hemel opgeklaard en kon eindelijk de geallieerde luchtmacht zich laten gelden . Met C-47 Dakota transportvliegtuigen , en beschermd door jagers van de 406^e US Flight Group , werd onmiddellijk begonnen met de luchtbevoorrading van het omsingelde Bastogne.

 

 
 Dakota’s als reddende engelen in de lucht van Bastogne (hier boven de US kazerne).

 

Op 23,24 én 25 december 1944 werd Malmédy , telkens per vergissing door de geallieerde luchtmacht gebombardeerd met vele burgerlijke en militaire slachtoffers. als gevolg

De opmars vanuit het Zuiden naar Bastogne van het leger van Patton liep vertraging op door felle Duitse weerstand in de regio van Chaumont.

Tussen Marche en Dinant zette , via Havrenne , de 2^e Duitse Panzerdivisie zijn tocht verder naar de Maas . Meer ten Noorden namen de Duitsers Salmchâteau en Baraque Fraiture in . In La Gleize werd de gestrande KG Peiper langs alle kanten bestookt door Amerikaanse artillerie , de Duitsers spraken dan ook van de “Kessel van La Gleize”. De toestand voor Peiper en zijn manschappen werd uitzichtloos en hij besloot de volgende nacht een uitbraakpoging naar de eigen troepen te wagen.

 

            
Drie Duitse SS-ers van de operatie Greif (W.Schmidt, G.Billing en M.Pernass ) werden als “Skorzeny’s” herkend op 17 december 1944 aan de brug over de Amblève te Aywaille en gevangen genomen . Door de US aanzien als spionnen werden ze op 23 december 1944 te Henri Chapelle terechtgesteld . Ze liggen naast elkaar begraven op het Waffen-SS kerkhof te Lommel (en in dezelfde orde als ze werden geëxecuteerd). Rechts : de herkenningstekens van een “Skorzeny” : de halsriem van de helm was steeds open , als ze praatten met een Duits soldaat namen ze hun helm af en ze droegen rode of blauwe sjaaltjes.

.

Op de plaats van de executie ziet men nog altijd de sporen in een veld te Henri-Chapelle* : 

 

        

 

. 23 december 1944 : Peiper , die gedurende dagen in La Gleize werd bestookt , beval zijn soldaten alle bruikbaar materiaal en voertuigen te vernietigen en hij verliet te voet en in alle stilte met zijn KG om 02u (in de nacht van 23-24 december 1944) La Gleize en probeerde (met succes) de Duitse linies te bereiken.

 

. 24 december 1944 : om 04 u werd , op één uitzondering te na gesproken , het verste punt van het Duits offensief bereikt . In Celles* op amper 6km van de Maas reed een Panthertank van de 2^e Duitse Panzerdivisie op een mijn en hield halt . Om middernacht waren drie als Amerikaanse geklede “Skorzeny’s” , met een buitgemaakte jeep doorgedrongen tot in Dinant* , daar reden ze thv. de Rots Bayard op een mijn en werden door Britse soldaten buiten gevecht gesteld . In de late namiddag richtten in het dorpje Bande* SS-ers van de SD een waar bloedbad aan onder de burgerbevolking.

 

. 25 december 1944 : het speerpunt van het 5^e Duitse Panzerleger van von Manteuffel werd op enkele kilometers van de Maas tot stilstand gebracht door gebrek aan brandstof , door de toenemende acties van de geallieerde luchtmacht en door het efficiënte optreden van de 2^e US Armored Divion (olv. generaal Harmon) , die haar bijnaam ” Hell on wheels” niet gestolen had . Door een gezamenlijke actie van de Britten (vanuit Sorinnes) en de Amerikanen (vanuit Ciney) werd na twee dagen strijd in de sector Celles , Foy–Notre-Dame en Conjoux op 27 december 1944 het speerpunt van het Duitse leger vernietigd.

 

     
De maximale Duitse opmars met rechts het vooropgestelde plan (in het zwart) .

 

. 26 december 1944 : om 16u50 doorbraken eenheden van Pattons troepen te Assenois* , de omsingeling van Bastogne . De ontzetting van Bastogne betekende hoegenaamd nog niet het einde van de strijd , tot eind januari 1945 werd is deze regio nog fel gevochten en onder nog slechtere weersomstandigheden . Het stadje St.Vith werd door de geallieerde luchtmacht zo goed als verwoest teneinde de Duitse bezetters te verjagen .

 

. 27 december 1944 : de feitelijke bevelhebber van de 101^e US AB Divisie , generaal Taylor (tot dan op missie in de VS) , keerde terug naar Bastogne en nam , na hem te hebben bedankt en gefeliciteerd , het commando over van de ad interim brigade-generaal McAuliffe , wiens naam eeuwig zal verbonden blijven met het belangrijke verkeersknooppunt in de Ardennen dat de Duitsers nooit konden veroveren . Generaal von Manteuffel noemde Bastogne een “abces” , die de logistiek en de communicatie in het Duitse Ardennenoffensief verstoorde.

Houffalize werd op deze dag door de geallieerde luchtmacht zwaar onder vuur genomen en gebombardeerd met grote verwoestingen als gevolg.

 

   

. 28 december 1944 : Hitler zag in dat het heroveren van Antwerpen niet ging lukken en veranderde van tactiek : er moesten zoveel mogelijk geallieerde divisies in de Ardennen vernietigd worden en Bastogne moest kost wat kost veroverd worden.

Voor de geallieerden vond op 28 december 1944 een belangrijke militaire bespreking plaats te Hasselt , waarbij de te volgen strategie zou vastgelegd worden . Eisenhower moest er optreden als een ware diplomaat om de verschillende standpunten van de twee grote persoonlijkheden , Montgomery en Bradley , op dezelfde gecoördineerde lijn te krijgen . Sinds de doorbraak en de ontzetting van Bastogne waren de Amerikaanse generaals Bradley en Patton van oordeel , dat ze onmiddellijk een aanval dienden te forceren naar het Noorden (richting Houffalize) om in een tangbeweging met de US troepen onder het bevel van Montgomery (via een aanval vanuit het Noorden) , de Duitse Panzertroepen  ,die zich tot aan de Maas gewaagd hadden , de pas af te snijden zodat ze niet meer konden terugtrekken naar Duitsland . In plaats van direct tot de aanval over te gaan , schatte Montgomery de situatie helemaal anders in . Met zijn XXX^e Britse Korps (opgesteld langs de lijn Namur-Givet) , had hij een ware defensieve barrage opgeslagen aan de Maas , was hij van oordeel dat hij eerst een zekere reserve en reorganisatie van zijn troepen moest opbouwen , alvorens aan te vallen . Bovendien achtte hij de Duitsers nog in staat om een nieuwe aanval op de Maas en op Luik uit te voeren . Deze moest eerst afgeslagen worden , alvorens de Duitsers te verjagen en langs Houffalize in de tang te nemen . Het offensief met zijn Britse en Amerikaanse troepen zou volgens Montgomery pas van start kunnen gaan op 3 januari 1945 (één week , na de doorbraak in Bastogne) . In feite waren de Duitsers niet zinnens een nieuwe aanval op de Maas te plannen , hun enige bekommernis op dat moment , was om zo vlug mogelijk hun Panzers aan de Maas westwaarts te laten trekken . Daarnaast had Hitler op 27 december 1944 het bevel gegeven om de zuidelijke corridor naar Bastogne kost wat kost te neutraliseren en kwam het zwaartepunt van de Duitse intenties rond Bastogne te liggen . Naast de twee verschillende strategische geallieerde zienswijzen , oordeelde Montgomery , dat de hele operatie in de Ardennen beter aan één leider kon toegewezen worden (hemzelf natuurlijk) . Het zat hem dwars dat in de Normandische veldtocht , de Amerikanen met alle eer waren gaan lopen , terwijl zijn Britse troepen met grote verliezen , de Duitsers hadden afgemat en vastgepind in de regio van Caen . Eisenhower ging op deze eis niet in , want er waren immers veel meer Amerikaanse divisies in de slag der Ardennen betrokken , dan Engelse . Tijdens de conferentie in Hasselt kreeg het 3^e US Leger van Patton de steun toegewezen van de 35^e US Infantry Division om de zuidelijke corridor van Bastogne te beveiligen en verder uit te breiden en van de 87^e US Infantry Division en de 11^e US Armored Division , die hij onmiddellijk als onervaren divisies in de strijd gooide . Patton zou in het verdere verloop van de slag nog meer tegenslagen kennen door het polaire winterweer en de hardnekkige Duitse tegenstand , die er voor zorgden dat zijn aanval niet de snelheid kon ontwikkelen die hij verwacht had . Door de late geallieerde aanval van 3 januari 1945 gaven de geallieerden inderdaad aan de Duitsers de kans zoveel mogelijk troepen uit de Ardennen , richting Duitsland te brengen , waar ze een maand later opnieuw de geallieerden konden bekampen , maar ditmaal op Duits grondgebied.

        

. 30 december 1944 : met wat hem rest aan troepen ondernam von Manteuffel een zoveelste poging om Bastogne te veroveren (maar mislukte).

 

. 1 januari 1945 : om de grondtroepen in de Ardennen te ontlasten lanceerde Hitler twee nieuwe operaties : operatie Bodenplatte* , de laatste massale Luftwaffe-operatie in WO II . Met ca. 1.100 vliegtuigen werden vliegvelden in België , Nederland , Luxemburg en Noord-Frankrijk aangevallen . De tweede operatie had als codenaam “Nordwind” en bestond uit een offensief in de Elzas om de 6^e US Legergroep van generaal Devers aan te vallen , deze operatie kende weinig succes.

 

. 3 januari 1945 : tijdens deze maand januari waren de weersomstandigheden in de Ardennen verschrikkelijk . Sneeuw , ijzel , dichte mist en zeer lage temperaturen verhinderden vlotte troepenbewegingen . Begin van de gecoördineerde geallieerde tegenaanval , het 7^e US Legerkorps olv. generaal Collins viel , met de steun van een Brits legerkorps aan uit het Noorden (vanuit de regio Hotton) en het 3^e US Leger van generaal Patton stootte door naar het Noorden . De twee troepenmachten zouden mekaar ontmoetten thv. Houffalize . Het was de bedoeling om de Duitsers in de uitstulping (de “Bulge”) die ze veroorzaakt hadden , de pas af te snijden , te omsingelen en te vernietigen .Vele Duitse troepen konden echter op tijd vluchten en terugkeren naar hun Heimat om later het Duitse grondgebied te verdedigen . In totaal zouden 24 geallieerde infanteriedivisies en 10 tankdivisies deelnemen aan de tegenaanval tegen de Duitsers in de Ardennen.

 

        
In moeilijke weersomstandigheden vorderen de geallieerden oostwaarts.

 

. 4 januari 1945 : von Manteuffel ondernam een massale en ultieme poging om Bastogne te heroveren , maar mislukte opnieuw .

 

. 12 januari 1945 : Hitler ging akkoord met een beperkte replis van zijn troepen . Vier SS-Panzer Divisies werden teruggetrokken om te hergroeperen in de sector van St.Vith en indien de overmacht te groot werd , mochten de Duitse troepen een geordende terugtocht uitvoeren naar de Duitse grens en de Siegfriedlinie.

 

        
Britse troepen van de 51^eHighland Division veroverden op 11 januari 1945 La Roche. En Amerikaanse GI’s van de 87^e US Infanteriedivisie heroveren op 12 januari 1945 St.Hubert.

 

. 16 januari 1945 : het 1^e US Leger van generaal Hodges en Pattons 3^e US Leger ontmoetten mekaar in Houffalize en reduceerden zo de grote Duitse penetratie in de Ardennen . Vanaf dan verdreven ze het Duitse leger uit ons grondgebied richting Duitse grens.

 

. 17 januari 1945 : het 1^e US Leger werd terug aan generaal Bradley toevertrouwd , Montgomery behield wel nog het 9^e US Leger onder zijn bevel  .Hitler beval zijn troepen zich langzaam uit de Ardennen terug te trekken , want aan het Oostfront hadden de Russen een nieuw offensief opgestart en Duitse eenheden moesten richting Boedapest vertrekken ter ondersteuning.

 

. 24 januari 1945 : het compleet verwoeste St.Vith werd door de Amerikanen heroverd.

 

. 28 januari 1945 : het laatste stukje grondgebied dat de Duitsers tijdens het Ardennenoffensief hadden ingenomen werd door de geallieerden heroverd . De Duitse troepen bevonden zich op 2 februari 1945 terug op hun uitgangspositie van 16 december 1944 . Einde van de slag der Ardennen.

 

NB 1 : iets wat regelmatig vergeten wordt in de beschrijving van de slag , zijn de vele slachtoffers die na het einde van de gevechten nog vielen door achtergebleven mijnen , onontplofte munitie en booby-traps . Zelfs onder de ontmijners vielen na WO II in de Ardennen , nog doden te betreuren . In totaal neutraliseerden de ontmijners ,na de slag , ongeveer 5.800 ton aan gevaarlijke tuigen waaronder 114.000 landmijnen.
NB 2 : opvallend is ook het feit dat er in de oorlogsliteratuur beduidend minder werken bestaan over de de herovering van de Ardennen (van 3 tot 28 januari 1945) . Het was precies of de slag der Ardennen beslecht werd met de ontzetting van Bastogne . Maar de gevechten in januari 1945 waren bloediger dan deze die zich afspeelden in de maand december 1944 en namen meer tijd in beslag . En dit terwijl de barre weersomstandigheden van de maand januari , niet te vergelijken waren met de maand december.
NB 3 : de Britse para-eenheden , die in de slag der Ardennen opereerden , werden incognito ingezet als gewone infanteristen . Ze hadden geen herkenbare insignes en droegen hun baretten binnenstebuiten om niet door de vijand herkend te worden . Mocht Hitler door gekregen hebben dat de geallieerden “uit wanhoop”, zelfs elitetroepen naar het gebied stuurden , dan had hem dat moed kunnen geven en zou hij de strijd niet vlug opgeven.
NB 4 : tijdens gans het Ardennenoffensief kwam weer eens het nut en het belang van de geallieerde artillerie aan bod . Met mobiele en accurate beschietingen zorgden zijn voor grote Duitse verliezen (en spijtig genoeg voor de verwoesting van vele dorpen).

 

       
Schema van het geallieerde tegenoffensief.

 

CONCLUSIE : Hitler had duidelijk zijn tegenstander en diens potentieel onderschat en zijn eigen mogelijkheden overschat . Zijn laatste gok om in het Westen het tij in zijn voordeel te doen keren was mislukt . De Duitsers hadden de impact van het winterweer op het terrein onderschat en de berijdbare wegen werden te optimistisch ingeschat , met een veel groter brandstofverbruik dan voorzien als gevolg . De Duitse manschappen die tijdens de slag verloren gingen konden in tegenstelling tot de geallieerden , niet meer worden vervangen (de reserves van het Duitse leger waren uitgeput) . Door zijn Ardennenoffensief kon Hitler de geallieerde aanval op Duitsland in het westen met ± 6 weken uitstellen , maar in het Oosten ondervonden de Russen aan het front minder weerstand , met naoorlogse politieke gevolgen als resultaat (Rusland vorderde snel tot aan de Oder , zelfs tot aan de Elbe) . De geallieerde suprematie in de lucht en het gebrek aan brandstof bij de Duitsers waren doorslaggevende factoren in het mislukken van Hitlers Ardennenoffensief . Maar wijzen we hier ook op de verdienste van de Amerikaanse GI , die door zijn moed en vechtlust in barre meteorologische omstandigheden (de Amerikanen hadden nog nooit slag geleverd in een besneeuwd gebied) hoofd wist te bieden aan de agressor en met individuele en collectieve acties de Duitse opmars in een eerste fase wist te vertragen zodat het Amerikaanse leger de tijd en de kans kreeg defensieve posities in te nemen . Verschillende Amerikaanse eenheden slaagden erin in de eerste 48 cruciale uren , een vijand tegen te houden , die qua manschappen en materiaal het tienvoud was van hun eigen middelen . De GI verhinderde de Duitsers om België voor een derde maal in de 20^e eeuw onder de voet te lopen . Naast Bastogne mag de waarde van de verdediging van Elsenborn , St.Vith , Bütgenbach , Malmédy en vele andere steden en dorpen niet vergeten worden . De slag om de Ardennen eindigde niet met de ontzetting van Bastogne , vooral in januari 1945 werd er onder barre weersomstandigheden verder gestreden en leden zowel de Amerikanen als de Duitsers nog grote verliezen aan manschappen .  Als algemeen overwinnaar werd de geallieerd bevelvoerder generaal Eisenhower naar voren geschoven , hij bewees nogmaals zijn kwaliteiten als grote coördinator op het slagveld en als als ervaren diplomaat in het geallieerde kamp , waar hij de spanningen tussen Montgomery en Bradley wist te beheersen .

Twee fouten kon men de Amerikanen aan rekenen : het zogezegde “berekend risico” om het gebied van de Ardennen vóór 16 december 1944 onderbemand te verdedigen en het feit dat ondanks de draconische Duitse maatregelen van de Duitsers om de operatie Herbstnebel geheim te houden , er bij de geallieerde inlichtingsdiensten voldoende signalen voorhanden waren om een nakend offensief te voorspellen . Zelfs in het Pentagon in de VS , had generaal George Marshall* , lucht gekregen van een nakende Duitse aanval in het Westen . Hier werd immers een bericht in die zin geïntercepteerd dat de Japanse ambassadeur (baron Oshima) in Duitsland verstuurd had naar zijn regering . Spijtig genoeg werden deze gegevens genegeerd of onvoldoende onderzocht (met alle gevolgen van dien) . Ook de waarschuwingen van Monk Dickson(1897-1976) , chef van de dienst inlichtingen bij het 1^e US Leger ) , voor een dreigende Duitse aanval in de Ardennen , werden in de wind geslagen en afgewimpeld als zijnde pessimistisch . Bletchley Park* bleek ook te falen , want ze hadden bij de geallieerde inlichtingsdiensten duidelijk de sterkte van het Duitse leger onderschat . Zo schatte men drie dagen na het begin van het offensief , op 19 december 1944 , nog steeds in dat de aanval gevoerd werd met 565 Duitse Panzers , daar waar er in werkelijkheid 1.122 aan het front stonden . Met vrijgekomen Britse documenten in 1984 , kwam zwart op wit het falen van de Engelse inlichtingendienst met het systeem Ultra* naar buiten . De Britten hebben na WO II , lang de mythe in stand gehouden dat de laatste weken voor het Ardennenoffensief er langs Duitse zijde een complete radiostilte heerste in het doorgeven van de bevelen , zodat de geallieerden compleet verrast waren bij de aanval van 16 december 1944 . De radiostilte gold inderdaad voor het 6^e Duitse SS-Panzer Leger , maar door alle andere eenheden werden nog meer berichten verstuurd dan tevoren .Tot 10 december 1944 was het radioverkeer van het Duitse leger absoluut niet verminderd , integendeel zelfs , maar de berichten werden onder een andere vorm doorgestuurd . De Duitsers gebruikten immers veel lagere frequenties omdat deze beter doorgeseind werden door het heuvelachtig reliëf van hun uitvalsbasis in de Eifel . Bovendien werden de signalen door het slechte weer afgezwakt zodat ze zelfs Bletchley Park moeilijk bereikten en een massa berichten in de ether verloren gingen . Met de berichten die de Britten wel opvingen , maakten ze kapitale fouten door de afstanden verkeerd in te schatten en door de samentrekking van de Duitse defensieve perimeter te aanzien als een normaal fenomeen in de Duitse verdediging , daar waar dit juist wees om tussen de eenheden , verse aanvalstroepen te positioneren . Daarbij kan men als conclusie stellen dat Bletchley Park volledig in de fout ging bij het inschatten van de getalsterkte van de vijand , zoals de onderstaande tabel (met de reële en de door de geallieerden vooropgestelde Duitse troepen).

 

  

 

Op humanitair gebied was de slag der Ardennen de grootste beproeving die de lokale bewoners tijdens gans hun geschiedenis ondergingen . Men schat dat tijdens de Ardennenoffensief , ongeveer 60.000 burgers op de vlucht sloegen om aan het oorlogsgeweld te ontsnappen . Vol schrik beleefden zij die barre en ijskoude winter in hun schuilkelders , in stallingen , in de bossen of in de omliggende grotten zonder elektriciteit , water en dikwijls met het strikte minimum aan eten . Het menselijke en materiële leed was enorm , naast de meer dan 19.000 gesneuvelde soldaten verloren ca. 2.500 burgers het leven (waarvan ongeveer ⅓ door geallieerde bombardementen) . In totaal verloren de Amerikanen 75.522 manschappen (waarvan 8.447 gesneuvelden ) , de Duitsers verloren 67.675 soldaten (waarvan 10.749 gesneuvelden) en de Britten telden ca. 200 gesneuvelden . Bij de geallieerden gingen ± 2.000 pantservoertuigen verloren en de Duitsers verloren er ongeveer 600 . De slag om de Ardennen was voor het Amerikaanse leger bloediger en dodelijker dan de veldtocht in Normandië (tijdens en na de landing) . De verwoesting van woningen was niet te overzien , St.Vith , La Roche en Houffalize waren praktisch van de kaart geveegd , tezamen hadden deze drie steden meer dan 400 burgerslachtoffers te betreuren . Door de bombardementen vielen in deze steden , meer burgerslachtoffers dan militairen . Na de slag werden er ± 11.000 verwoeste en beschadigde huizen en gebouwen geteld . Niet alleen de strijd van de legers onderling , maar de afschuwelijke moorden van Duitse SS-ers op 250 onschuldige burgers (in Noville , Bande , Stavelot , Ster, Parfondruy , enz.) deed het leed van de gewone mens alleen maar toenemen . Bij deze terroristische executies pasten de nazi’s technieken toe van de totale oorlog zoals deze verliep aan het Oostfront . Daarnaast dient ook aangestipt dat ⅓ van de Ardense veestapel de slag der Ardennen niet overleefde.

 

            
Diorama en beelden van hoe de burgers overleefden in hun schuilkelder of zelfs in grotten (hier in de omgeving van Neufchâteau).

 

Hieronder beelden van de overgave van jonge en oudere soldaten :

 

                

 

 

 

Op het verder verloop van WO II had de slag om de Ardennen ook zijn stempel gedrukt : Hitler had door deze laatste gok de geallieerden één maand tegengehouden in hun verdere opmars richting Duitse Rijk , maar hij had hiervoor zijn posities aan het Oostfront moeten verzwakken . Dit had later als gevolg dat de Russen het meeste zouden profiteren en bij hun opmars diep zouden kunnen doordringen in Europa.

In bijna elke stad of dorp in de Ardennen , herinneren monumenten , tanks , gevechtskoepels , gedenkplaten of musea aan de verschrikkelijke gevechten die de streek in de harde winter van 1944-45 teisterde.

In de filmwerereld kwam de slag der Ardennen regelmatig aan bod : Bastogne-Battleground(1949) , Batle of the Bulge (1965) , de reeks van Band of Brothers (2002) en Saints and soldiers (2005).

 

.

                 

.