ANDERLECHT : in een poging de Duitse opmars te vertragen lieten de Britten op 17 mei 1940 om 06u alle bruggen in de gemeente opblazen, hetgeen zorgde voor grote schade aan de omliggende gebouwen. En het mocht weinig baten want op 18 mei 1940 werd Anderlecht door de Duitsers bezet.
Tegen de avond van 3 september 1944 werd de gemeente door de Britten bevrijd, toen ze vanuit Halle oprukten naar Brussel.
Hieronder een paar beelden  van de Britse bevrijders op 3 september 1944 langs de Bergensesteenweg : 

     

 

               

. het Nationaal Museum van de Weerstand : sinds 1971 bevindt (bevond) zich in de Van Lintstraat nr. 14 te 1070 Anderlecht, een klein maar uiterst interessant museum over alle facetten van de weerstand tijdens de twee Wereldoorlogen in België. Tegelijkertijd wordt er een vredesboodschap uitgedragen om te vermijden dat deze zwarte bladzijden uit onze geschiedenis zich zouden herhalen. In de uitgebreide collectie treft men het authentieke jachtgeweer van Hermann Göring* aan. Daarnaast worden over de twee verdiepingen van het gebouw, wapens, uniformen, valse identiteitskaarten, en een zeer grote collectie van originele clandestiene bladen tentoongesteld. Een kleine herdenkingsruimte bevat urnen met as van verschillende KZ.
NB : in dit huis vonden tijdens de bezetting, regelmatig vergaderingen plaats van het Onafhankelijkheidsfront (OF*) en in de drukkerij (die zich net achter het gebouw bevond), werd door weerstander Pierre Lauwers, de fotogravure gemaakt voor de uitgave van “de Valse Soir”* .

            

 

    
Beelden uit het Nationaal Museum van de Weerstand, met oa. het jachtgeweer van H.Göring.

   
 Rechts, de herdenkingsruimte met de urnen.

 

. aan de hoek van de Grondelsstraat en de Emile Carpentierstraat, staat het Nationaal Gedenkteken der Joodse Martelaren van België, ook wel holocaustmonument genoemd. Het eert de joden uit België die in WO II omkwamen in de concentratiekampen en bij het verzet sneuvelden. Drie meter hoge betonplaten vormen een zeshoek met aan de binnenkant granietplaten met de namen van alle joden die tussen 4 augustus 1942 en 31 juli 1944 vanuit ons land naar Auschwitz gedeporteerd werden en de oorlog niet overleefden. In totaal staan er 23.838 namen vermeld waaronder 244 joden van België die sneuvelden bij het verzet (aan de buitenmuur van het memoriaal). In het centrum van de open tempelruimte staat een menorah op een tabernakel, boven een crypte. De menorah die bestaat uit 6 stalen kettingen (ipv. de normale zevenarmige kandelaar), refererend naar de 6 miljoen joden die in WO II omkwamen. De metalen structuur, boven het podium, verwijst naar de spoorlijnen waarlangs de slachtoffers gedeporteerd werden. Het vormt samen met het verhoog een davidster. Alle inscripties van het monument zijn naast het Nederlands en het Frans ook aangebracht in het Hebreeuws en het Jiddisch.
NB : bij de eerstesteenlegging van het monument in 1965 werd een steen gebruikt waarin een cilinder aangebracht was met de as van omgekomen martelaren uit het KZ van Auschwitz.

    
Op het schema : 1.de ingang,2.de muren met de namen,3. de centrale plaats,4.het altaar,5. de struktuur van de metalen davidster en 6. de crypte.

       

.

     
Voor het altaar staat een driehoekige steen, die een urne bevat met de as van slachtoffers van het naziregime. Aan de muur hangen zes kettingen, die een menorah voostellen, de kettingen staan symbool voor onderdrukking en gevangenschap en het aantal staat voor de zes miljoen joden die in WO II uitgeroeid werden.

       

      

                     
Beelden van het joods monument, de crypte en het gedenkplaten voor de omgekomen joodse weerstanders. 

 

. net naast het joods gedenkteken ligt in de Grondelsstraat, het sportcomplex van het atheneum Leonardo Da Vinci, het werd genoemd naar een weerstandster uit Anderlecht, Jeanne Souweine*. Vroeger hing er voor haar ook een gedenkplaat aan de lagere gemeenteschool aan de Hoedstraat, waar ze onderwijzeres was. Toen dit gebouw in 1989 werd afgebroken werd deze bronzen plaat in bewaring gegeven aan het Nationaal Museum van de Weerstand.

 
 Eerbetoon voor J.Vanhamme-Souweine (we vonden deze plaat niet terug bij ons bezoek aan de site).

 

. in de Ropsy-Chaudronstraat nr.7, herbergde vroeger de gemeentelijke jongensschool en het instituut J.Bracops . Halverwege de trap, die naar de eerste verdieping leidt, hangt een gedenkplaat van 24 oud-leerlingen, die in WO II het leven verloren.

        

NB : ook in andere scholen en instituten van de gemeente hangen gedenkplaten ivm. WO II, zo is er in het instituut Marius Renard aan de Georges Moreaustraat nr.105-107, een plaat ter nagedachtenis van de 61 joodse meisjes (oud-leerlingen) die tussen 1942 -1944 gedeporteerd werden naar het KZ van Auschwitz. In het instituut Notre-Dame aan het nr.66 van de De Fiennestraat, hangen gedenkplaten voor alle oud-leerlingen , die omkwamen in beide Wereldoorlogen.

                                                                                                                                         
                                                                                                                                                              Institut Marius Renard.              

                                                                                                                          
                                                                                                                                                              Institut Notre Dame.

 

. in de inkomhal van het instituut voor Kunsten en Ambachten (aan de Slachthuislaan nr.50), staat een beeld voor de slachtoffers van beide Wereldoorlogen en er hangt ook een plaat van de Brusselse universiteit, de ULB , die hiermee haar erkentelijkheid uitdrukt voor het feit, dat in na de sluiting van de universiteit, in de periode 1942-1944, veel van haar studenten hier werden opgevangen. In de lokalen werden dan clandestien, de cursussen verdergezet. Op de tweede verdieping herinnert een gedenkplaat aan de in WO II omgekomen oud-leerling en weerstander, Auguste Frérotte*.

                       
 De erkentelijkheidsplaat van de ULB en de gedenkplaat voor A.Frérotte.

. boven de ingang van het groot auditorium op de eerste verdieping hangt een gedenkplaat voor Charles Vander Putten , oud-directeur van de school en in WO II één van de leidende figuren van het Belgisch Legioen (het latere Geheim Leger). Het stadion achter het schoolgebouw draagt ook zijn naam.

               

. aan de hoek van de Hoedstraat en de Kliniekstraat, bevindt zich een synagoge. Achteraan in het gebedshuis hangt een gedenkplaat voor de joden van de orthodox-israëlitische gemeenschap uit Anderlecht, die het leven lieten in de Tweede Wereldoorlog.

    

. aan het huisnummer 70 van de Clemenceaulaan hangt een opmerkelijke gedenkplaat voor de zes weerstanders van het Partizanenkorps van Brussel. Olv. Paul Halter* slaagden zij erin om op 20 mei 1943 uit het hier toenmalige ondergebrachte klooster van de Allerheiligste Verlosser, 14 joodse meisjes te “ontvoeren” en hen uit de handen van de Gestapo te redden. Het relaas van deze, met de toestemming van de aanwezige zusters  geënsceneerde “ontvoering”, wordt besproken bij het item over P.Halter.

                   

. net voorbij de ingang van de basisschool Saint-Pierre aan de Bergensesteenweg nr.219, hangt een gedenkplaat voor twee weerstanders (en tevens oud-leraars),  F.Cornelis* en F.Vrancken*. Tijdens WO II was de school bezet door Duitse troepen, die er zelfs een kleine bunker bouwden.

              
 De gedenkplaat en de bunker.

. op de Luchtvaartsquare staat een uniek monument, enig in ons land, met de “heldhaftige Pierrot” wordt hulde gebracht aan de foorreizigers die sneuvelden in beide Wereldoorlogen. In zijn linkerhand houdt de pierrot een zwaard vast als teken van de strijd en met zijn rechterhand haalt hij zijn masker af, want de voor kermisgemeenschap eindigt het plezier en de komedie met de aanvang van de oorlog.

      

. op het Dapperheidsplein staat het oorlogsmonument van de gemeente dat hulde brengt aan de slachtoffers uit beide Wereldoorlogen.

      

. aan het Verzetsplein hangen gedenkplaten voor de weerstanders van de gemeente uit de Tweede Wereldoorlog.

. op het plein dat zijn naam draagt, staat een monument voor weerstander Pierre De Tollenaere*,die in de Duitse KZ om het leven kwam.

. aan de Veeweidekaai nr.65 hangen aan de zijgevel van de Cercle des Régates de Bruxelles gedenkplaten voor haar leden die het leven lieten in beide Wereldoorlogen.

                 

. op het gemeentelijk kerkhof (Vogelenzang), dat men bereikt via de Britse-Soldaatlaan, staat een mooi “Pro Patria”- monument ter herdenking van de slachtoffers van beide Wereldoorlogen. Tevens vindt men er naast een groot ereveld van gesneuvelde soldaten en oud-strijders, een klein memorial voor drie weerstanders uit Anderlecht, Joseph De Vries*, Jean Van Lierde* en Maurice Josée*.
NB : de Britse-Soldaatlaan die omgeven is met prachtige kastanjebomen werd ingehuldigd na WO II als eerbetoon aan de Britse troepen die de streek rond Brussel begin september 1944 bevrijdden.

              
 Het Pro Patria-monument.

      
Het ereveld en het memorial voor J.Van Lierde.

. op het gehucht Neerpede staat in de Bloeistraat, aan de kerk,  een oorlogsmonument onder de vorm van een Heilig Hartbeeld. Het huldigt de slachtoffers van beide Wereldoorlogen.

.. op verschillende plaatsen vindt men in de gemeente zogenaamde Stolpersteine (struikelstenen), in de stoep aan de woningen waar gedeporteerde joden en omgekomen weerstanders uit WO II woonden.