ALGEMENE SS VLAANDEREN : hiermee werd bedoeld de politieke SS, waarbij de letters “ SS” in Vlaanderen vertaald werden als “Schutscharen”. Men moet een onderscheid maken tussen de Algemene SS (niet militair) en de SS Vlaanderen (vanaf 1 september 1941 omgedoopt tot 1e SS-Standaard Vlaanderen en als dusdanig een onderdeel van de Germaanse SS ), die als een militie dient beschouwd. Dikwijls worden deze twee termen in de literatuur met mekaar verweven. De leden van de Algemene SS Vlaanderen, zwoeren trouw aan Adolf Hitler en de organisatie werd een jaar na haar ontstaan opgenomen in de Duitse Algemeine SS. In juni 1940 gaf de leider van het SS Hauptamt in Berlijn, G.Berger* aan SS Hauptsturmführer Dr.J.Perey in Vlaanderen de opdracht een afdeling van de SS op te richten. Dit paste in de SS-politiek om langs alle mogelijke wegen het beleid en de politiek van het geïnstalleerde MB* in België, te infiltreren en het nationaalsocialistisch gedachtengoed te promoten. SS Hauptsturmfüher K.Leib* ,op dat moment op rondreis in Vlaanderen om kandidaten voor de Waffen SS Standarte Westland te ronselen, zocht met een persoonlijke brief van Berger, R.Verbelen* op in Antwerpen (in de Boerentoren , toen hoofdzetel van de Vlaamse Voetbalbond). Verbelen werd gevraagd een lijst samen te stellen van personen, die in Vlaanderen in aanmerking kwamen om mee een Vlaamse SS afdeling te stichten. De Duitse SS wist blijkbaar in de zomer van 1940, zeer goed welke persoon ze in Vlaanderen moesten contacteren om hun organisatie uit te bouwen. Op 23 augustus 1940 kwam op voorspraak van Himmler het formeel bevel van Hitler tot de officiële oprichting van de Algemene SS Vlaanderen. Zonder voorkennis van het MB (dat hierover ten zeerste ontstemd was), werd op 9 september 1940 onder de bevoegdheid van Berger, door René Lagrou*, de Algemene SS Vlaanderen opgericht met als doel een SS afdeling in Vlaanderen uit te bouwen bestaande uit een elite van Vlaams nationaalsocialisten, die streefden voor de integratie van Vlaanderen bij het Duitse Rijk. Verder diende men de nationaalsocialistische gedachte in Vlaanderen te propageren, een werving te organiseren voor de Waffen SS en te zorgen voor een paramilitaire opleiding van de leden. De stichtingsvergadering vond plaats in de lokalen van de SD aan de Louizalaan te Brussel, naast Berger en Lagrou bevonden zich onder de aanwezigen oa: W.Hermans*,H.Van Puymbroeck*, F.Dillen* en H.Diels*. Op 30 november 1940 vond de officiële oprichting van de Algemene SS Vlaanderen plaats waarbij R.Lagrou de eerste leider werd en W.Hermans hoofdredacteur van de spreekbuis van de organisatie , “De SS man” (het eerste nummer verscheen op 7 december 1940). De Algemene SS Vlaanderen afficheerde zich zuiver als een een beweging, niet als een politieke partij. Er dient een genuanceerd opmerking aangehaald met de oprichting van de Algemene SS in Vlaanderen, met een verschil in zienswijze van de Duitse Algemeine SS en de Algemene Vlaamse SS. De Algemeine SS zag in de oprichting van de beweging, een “politieke partij” voor de integratie van Vlaanderen in het Duitse Rijk, ze voorzag de opleiding van een paramilitaire eenheid van nazi-Vlamingen, die later leidinggevende functies zouden bekleden. Tenslotte dacht de Algemeine SS bij de oprichting van de Algemene SS Vlaanderen aan een versterking voor de werving van de Waffen-SS. De Algemene SS Vlaanderen van haar kant, beschouwde zich niet als een politieke partij ,maar als een organisatie boven de partijen en dacht eerder aan de indoctrinatie van het Vlaamse volk (ook van het VNV) in de zin van de nazi-ideologie. Voor wat betreft de uitbreiding van de Algemene SS Vlaanderen tot een volwaardige politieke partij, zagen de Duitsers al vlug in dat de aanhang van de Algemene SS Vlaanderen, hiervoor te beperkt was. Ze zouden later , in 1941 gebruik maken van de DeVlag, die als culturele organisatie zou omgevormd worden tot een politieke SS-partij.
Aanvankelijk bestond de organisatie uit een 80tal Antwerpse en een 50tal Gentse vrijwilligers. Het hoofdkwartier van de Algemene SS Vlaanderen bevond zich in de Van Orleystraat te Brussel. Het MB had (op haar eigen vraag door gebrek aan manschappen) in juli 1940 reeds toegestaan dat een Sipo-SD Dienststelle van de SS zich te Brussel installeerde , en met het ontstaan van de Algemene SS Vlaanderen werd het nu geconfronteerd met een nieuw ingrijpen van de SS in haar beleid en in het politieke landschap. De SS zou in België gedurende de ganse bezetting , door infiltratie in verschillende domeinen , roet in het eten gooien van het MB en was een kaper op de kust voor het VNV , dat hiermee zijn doel als enige erkende partij in Vlaanderen in rook zag opgaan. De strijd die in Duitsland bestond van in de jaren 1930 tussen de Wehrmacht (lees : het MB en VNV in Vlaanderen) en de SS (Algemene SS Vlaanderen en DeVlag) zette zich gedurende de ganse bezetting door. In het Duitse Rijk was het wel zo dat de macht volledig in handen was van de SS en de nazipartij . Het VNV stond kwantitatief veel sterker dan de Algemene SS Vlaanderen , maar om in de running naar de macht te blijven tegen de SS, zou het gedurende de ganse bezetting “gedwongen” worden om aan een verreikende opbodpolitiek te doen , die het VNV steeds dieper en verder in de collaboratie duwde. De doelstellingen en de ideologie van de Algemene SS Vlaanderen en van het VNV liepen sterk uiteen , zodat er al vlug een felle strijd tussen beide groeperingen losbarstte. Als extreme collaboratiegroepering was de Algemene SS Vlaanderen voorstander van een annexatie van Vlaanderen met Duitsland (Anschlüss en de vorming van een Gau Flandern). Oorspronkelijk dacht de Duitse SS met de Algemene SS Vlaanderen niet alleen een militaire macht in Vlaanderen te verwezenlijken maar ook een rivaliserende politieke partij te kunnen maken tegen het parlementaire en volgens haar inziens, te klerikale VNV . De Algemene SS Vlaanderen moest een “scheiding der geesten” tot stand brengen door het VNV in Vlaanderen te doen verdwijnen en op te slorpen in de Algemene SS. Het VNV van zijn kant probeerde tevergeefs de Algemene SS Vlaanderen in haar partij te integreren (zoals ze dit deed met het Verdinaso en Rex-Vlaanderen in 1941), maar het kreeg hierbij geen steun van het MB , dat op zijn beurt onder de druk stond van de machtige SS in Berlijn. Teneinde de werving voor de Waffen SS niet in het gedrang te brengen verzwegen Himmler en Berger in het begin, de uiteindelijke bedoeling van het oprichten van een SS afdeling in Vlaanderen : de annexatie (Anschlüss) van Vlaanderen in het Duitse Rijk. In het eerste nummer van “De SS man” van 7 december 1940 schreef Lagrou in zijn artikel “Ter zege” : wij zijn geen politieke partij , wij bouwen geen staatsvormende gedachte uit, wij weten niet wat er met Vlaanderen zal gebeuren en wij leggen ons lot volledig in handen van de Führer Adolf Hitler. In januari 1941 telde de Algemene SS Vlaanderen 3.200 leden, het maximale aantal dat ooit bereikt werd ,hetgeen weerspiegelt dat de Algemene SS Vlaanderen nooit een massaorganisatie werd en nooit representatief was. Op 1 september 1941 werd de Algemene SS Vlaanderen omgevormd tot de Germaanse SS en haar taak als opponent van het VNV werd volledig overgenomen door de DeVlag.
De structuur van de Algemene SS Vlaanderen was op dezelfde leest geschoeid als de Duitse, de leden kregen ideologische en paramilitaire vorming in de SS scholen te Mortsel of Sennheim. De organisatie was opgedeeld in vier stormbannen : I.Antwerpen, II.Oost Vlaanderen , III.West Vlaanderen en één IV.voor Brabant-Limburg. Elke stormban bestond uit stormen, die werden opgesplitst in troepen, die op hun beurt bestonden uit scharen. Tijdens de bezetting maakten de verschillende SS-Stormbannen zich als handlager van de SS schuldig aan allerlei misdrijven en misdaden. Naast de werving voor de Waffen SS (vanaf 25 september 1940 voor de SS Standarte Westland) was de Algemene SS Vlaanderen voor de nazi’s, vooral van politiek belang. In januari 1941 werd de NSVAP* (Nationaal Socialistische Vlaamse Arbeiderspartij) onder Duitse druk opgeslorpt door de Algemene SS Vlaanderen. Door het gering aantal leden werden later de toelatingscriteria tot de SS (oa. ideologie, ras, tussen 17-35 jaar, groter dan 1,70 meter etc.), zoals die van kracht waren in Duitsland, in Vlaanderen minder hoog gesteld. De leden die niet aan bepaalde criteria voldeden, werden vanaf 18 september 1941 opgenomen in het Vlaanderenkorps (Flandernkorps) , dit in tegenstelling tot de leden die wel aan de hoge Duitse SS eisen voldeden en die als volwaardige SS-mannen werden aangeduid. Daarnaast bestonden ook nog SS-ereleden en beschermde leden , allen legden de eed van trouw aan Hitler af . De beschermde leden ( ° 25 november 1941) betaalden een financiële bijdrage en mochten een zwart speldje met SS-runen dragen, zij kregen geen uniform en werden niet onderworpen aan dezelfde dienstverplichtingen als de actieve SS.

De eerste Vlaamse SS mannen. Armband van de SS , waarbij de letters B en L ,staan voor beschermd lid. Hoofdkwartier in de Van Orleystraat te Brussel met kantoor van binnen.

Op de kraagspiegel van hun uniform droeg de SS, op de rechterkant de “SS-siegrunen” en op de linker, de dienstgraad. Armband van SS Vlaanderen en Vlaanderen-Korps.

Het zwarte SS uniform .Op de koppelriem het leitmotiv van de SS : “ Meine Ehre heißt Treue” ( mijn eer is trouw). De gevreesde doodskop op de kepie of het hoofddeksel.
Achtereenvolgende leiders van de SS Vlaanderen waren : na Lagrou, in mei 1941 J.De Langhe*, in september 1941 R.Van Hulse*, in september 1942 J.François*en in november 1943 T.Van Dijck*. De Algemene SS Vlaanderen stond onder rechtstreeks bevel van de vertegenwoordiger van Reichsführer SS H.Himmler in België , tot april 1942 was dit K.Kammerhofer* en daarna R.Jungclaus*. Vanaf 1 september 1942 werd de Algemene SS Vlaanderen als 1e SS Standaard Vlaanderen geïntegreerd in de Reichs-SS (Germaanse SS) en werd de naam (op 1 oktober 1942) veranderd in 1e Standaard Germaanse SS Vlaanderen . De Vlaamse SS werd nu duidelijk een “verduitsingsmachine “ voor Vlaanderen. Lagrou liet dit duidelijk verstaan in “De SS man” : wij behoeven geen verduitsing, wij zijn immers geboren Duitsers , Neder-Duitsers. Tijdens het verloop van de oorlog werd het belangrijkste aspect van de SS Vlaanderen meer op het militaire dan op het politieke vlak toegespitst. In de loop van 1941 zou de DeVlag* immers de voornaamste politieke troef van de SS in Vlaanderen worden met de SS Vlaanderen als haar militie .
Einde 1943 kwam het als het ware tot een fusie van de Algemene SS Vlaanderen en de DeVlag , alle Vlaamse SS-ers waren lid van de DeVlag en alle kaderleden van de DeVlag werden opgenomen in de Algemene SS . Zowel olv. R.Van Hulse als J.François werd de Algemene SS Vlaanderen gezuiverd van de ongure elementen, avonturiers en smokkelaars (die zich gebruik makend van hun uniform, verrijkten). François sloot meer dan 300 man uit en onder zijn leiding kwam het militaire karakter van de Germaanse (Vlaamse) SS meer tot uiting . De Duitse SS overheid stimuleerde de Vlaamse Waffen SS´ers de officiersopleiding in Bad Tölz* te volgen om de SS kaders in Vlaanderen te leiden en te organiseren. Vanaf 1942 hielpen Vlaamse SS-ers de Duitse politiediensten mee met de arrestaties van joden, zo is van minstens elf vrijwilligers van de Brusselse Germaanse SS bekend dat zij afwisselend mee op pad gingen met leden van het Judenreferat, om ’s nachts joden in de Brusselse agglomeratie op te pakken. Per arrestant ontvingen de vrijwilligers een premie, ze mochten in principe niet zelfstandig optreden, maar steeds onder begeleiding van de Duitsers. Dit sloot echter niet uit dat ook zij joden bestolen en mishandelden. Maar het is vooral door de acties van R.Verbelen* tegen het verzet en tegen personen die het verzet steunden, dat vanaf eind 1942 tot aan de bevrijding, de SS afdeling in Vlaanderen berucht werd. Eind december 1942 na de moord op stormbanleider Schollen, richtte Verbelen een Stoottroep op om represailles tegen de weerstand te ondernemen (en als lijfwacht van landleider Van de Wiele* van de Devlag) . In het voorjaar van 1943 werd er een Wachtkorps (DeVlag-wacht) opgericht om de woning van Van de Wiele in Tervuren te bewaken, maar in werkelijkheid diende dit korps als een vergeldingsinstrument tegen vijandige personen . Na de oprichting in het voorjaar van 1944 door Verbelen van het Veiligheidskorps* van de DeVlag, waren razzia´s en moorden als contraterreur , al dan niet met de samenwerking van de Duitse politiediensten, schering en inslag. Begin september 1944 vluchtten de meeste Vlaamse SS´ers naar Duitsland.

Afdeling van de Algemene SS Vlaanderen en optocht in Antwerpen (8 november 1942).
Algemeen beschouwd kende de Algemene SS Vlaanderen weinig bijval ,het ledenaantal bleef gering (de namenlijst van 30 juni 1944 vermelde 3.499 personen, waarvan de meesten bij de Waffen-SS aan het Oostfront zaten), vooral het standpunt van aansluiting bij Duitsland stuitte op veel verzet bij de bevolking en veel Vlaams-nationalisten waren wel voorstander van collaboratie met de Duitsers maar mits het behoud van een Vlaamse zelfstandigheid. Ondanks het gering aantal leden speelde de SS Vlaanderen een niet te onderschatten rol in de politieke en (para)militaire collaboratie in ons land.
NB 1 : op 1 september 1941 werd de Algemene SS Vlaanderen omgevormd tot de 1e SS Standaard Vlaanderen. Hiermee werd deze organisatie officieel een onderdeel van de Germaanse SS.
NB 2 : door middel van de DeVlag integreerde de Algemene SS Vlaanderen zich vanaf februari 1941 met afdelingen in Wallonië (te beginnen met Luik).
NB 3 : men dient de Algemene SS Vlaanderen (ook SS Vlaanderen en Germaanse SS genoemd) niet de verwarren met de Vlaamse SS , die een onderdeel was van de NSVAP* (de Nationaal Socialistische Vlaamse Arbeiderspartij).
NB 4 : in theorie handelde de Algemene SS-Vlaanderen los van de DeVlag, maar algemeen werd ze aanzien en trad ze op, als de partijmilitie van de DeVlag.
NB 5 : in Nederland , werd op vraag van Himmler, tegen de zin van NSB*-leider A.Mussert, in september 1940 ook een afdeling van de Algemene SS opgericht.