ADEGEM : deelgemeente van Maldegem, die door de nabijheid van het hulpvliegveld van Maldegem en door zijn ligging aan het Schipdonkkanaal (het Afleidingskanaal van de Leie) een kwetsbare positie innam. Op 18 mei 1940 werd de gemeente opgeschrikt door een aantal ontploffingen, toen de infrastructuur en de startbaan van het vliegveld in Maldegem door de genie onbruikbaar werd gemaakt. Op 21 mei 1940 waren er in Adegem drie dodelijke slachtoffers te betreuren te wijten aan de collateral damage door luchtaanvallen van de Duitse Luftwaffe op het hulpvliegveld van Maldegem. In de aanloop naar de gevechten aan het Schipdonkkanaal werd op 25 mei 1940 het centrum van de gemeente geëvacueerd en op dezelfde dag werden er al Duitse voorposten gesignaleerd aan de brug van Raverschoot. Op 26 mei 1940 kwam het tot een hevige strijd aan het Schipdonkkanaal waar de Belgische verdedigers , de Duitsers tot 14u konden tegen houden. Bij de gevechten sneuvelden 85 Belgische soldaten (vooral karabiniers) en in de gemeente werden een tiental huizen compleet verwoest en een honderdtal beschadigd.
Iconisch beeld van de gesneuvelde Belgische soldaat in de Molenstraat (aan het huisnummer 20) . Het huis is nu helemaal gerenoveerd en veranderd , maar dit was wel de exacte locatie.
Nadat Brugge op 12 september 1944 was bevrijd, trokken de Duitsers zich terug achter het Leopoldkanaal en met nieuwe versterkingen trokken ze hier een soliede verdediging op. Op 12 september 1944 werden Adegem en Maldegem door Canadese troepen van de 4e Canadian Armored division bevrijd, ze probeerden door te stoten naar het Schipdonkkanaal maar botsten er op een stevige Duitse weerstand. Pas de 15e september 1944 slaagden de Canadezen erin, na hevige gevechten, het kanaal over te steken en verder richting Eeklo te trekken.
Beelden van Adegem op 12 september 1944 : de bevolking viert de bevrijding op een Canadese tank. Rechts, een Canadees verkenningsvoertuig
rijdt op de Oude Staatsbaan (Brugge-Gent) naar het Afleidingskanaal.
De bevrijders aan de Staatsbaan nr.115.
. op Heulendonk nr. 21 bevindt zich één van de mooiste oorlogsmusea van ons land : het “ Canada-Poland War II museum”. Het is een ode aan de Canadese en Poolse strijdkrachten, die het westelijk deel van ons land in 1944 bevrijdden. De vele realistische taferelen laten de mobilisatie, bezetting en bevrijding opnieuw tot leven komen. Tot in de detail afgewerkte diorama’s stellen de slag om het Leopoldkanaal en het Schipdonkkanaal voor . Bijna 300 originele uniformen, uitrustingen en wapens en een film (± 20min )over de slag om de Schelde maken een bezoek aan dit museum meer dan waard.
Geallieerde tank aan de ingang en loden glasramen in de inkomhal met de verschillende wapenschilden van de Canadese en Poolse regimenten, die hier vochten.
Foto’s van enkele diorama’s.
. op de Prins Boudewijnlaan (N9), tussen Adegem en Eeklo, treft men aan de rechterkant van de weg het Canadees militair kerkhof aan. Hier rusten 1.154 soldaten (vooral Canadezen), die bij de bevrijding van Vlaanderen en Zeeland in 1944 sneuvelden. Op de begraafplaats vindt er jaarlijks een herdenking plaats ter nagedachtenis van de gevallen soldaten.
Het Canadese militair kerkhof ,het telt oa. 256 Britse, 33 Poolse en 2 Franse graven.
. op de gevel van de kerk in Adegem Dorp zijn verschillende gedenkplaten voor de gesneuvelden voor beide Wereldoorlogen, voor de karabiniers en voor het 7e rgt. van de Jagers te voet.
Plaquettes op de Sint-Adrianuskerk.
. in de kerk staan aan de gedenkplaat voor de gesneuvelden uit WO I , twee gedenkplaten (obiiten) met een wapenschild voor graaf Eugène de Hemricourt de Grunne (1883-1940) en ridder Charles Lagasse de Locht (1913-1940), die beiden op 26 mei 1940 te Adegem sneuvelden tijdens de verdediging van het Schipdonkkanaal. E.de Hemricourt de Grunne werd geboren te Brussel (als een broer van Xavier de Hemricourt de Grunne*) en woonde in Wezembeek-Oppem, waar hij burgemeester was. Hij diende als reserve-kapitein-commandant bij het 7e regiment van de Jagers te Voet. C.Lagasse de Locht werd geboren te Elsene en woonde in Vottem. Hij was adjudant bij het 3e regiment grenadiers.
E.de Hemricourt de Grunne. C.Lagasse de Locht.
. aan de gevel van de openbare bibliotheek (Adegem Dorp nr. 28) hangt een plaat van het South Alberta Regiment als eerbetoon voor de burgers die de Canadezen een warm onthaal bezorgden tijdens de bevrijdingsdagen van september 1944.
De Canadese plaat aan de bibliotheek.
. aan de kruising van de N9 en de Hillestraat (waar de Staatsbaan overgaat in de Prins Boudewijnlaan), staat een monument voor de Belgische grenadiers, die in de streek sneuvelden tijdens de Achttiendaagse veldtocht in mei 1940.
. in het straatje met de naam “Kom”, staat aan de Raverschootbrug een monument voor de Belgische karabiniers die hier op 26 mei 1940 sneuvelden.
. op de gemeentelijke begraafplaats van Adegem (51°12’08” , 3°28’55”), staat het oorlogsmonument van de gemeente. Het huldigt de slachtoffers van beide Wereldoorlogen. Er is eveneens een ereperk voor Belgische militairen en weggevoerden uit WO I en WO II.
. in de Windvang staat op de plaats 51°11’48” , 3°29’56” een herdenkingskruisje voor adjudant C.Lagasse de Locht die op 26 mei 1940 op deze plek sneuvelde.
